Ngày 23 – 24/5/2026, anh Nguyễn Văn Hải, còn được biết đến là Nhiếp ảnh gia Mắt Đất .Ng, đã tổ chức buổi triển lãm ra mắt bộ ảnh Street in my pocket tại Viện Trao đổi Văn hóa với Pháp (IDECAF), thành phố Hồ Chí Minh. Nhân dịp này, anh cũng giới thiệu đến công chúng quyển sách ảnh cùng tên, do NXB Đồng Nai xuất bản.
Street in my pocket là tuyển tập ảnh đường phố anh Mắt Đất .Ng thực hiện từ năm 2024 đến 2026, chủ yếu là chụp tại thành phố Hồ Chí Minh.
Ở triển lãm tại IDECAF, anh chọn trưng bày 23 bức ảnh trong không gian ấm cúng, gần gũi để khách tham quan được xem và chia sẻ suy nghĩ một cách thoải mái. Trong khi đó, sách quy tụ hơn 50 ảnh, được biên tập theo sự tương đồng về bố cục và màu sắc.
Cảm nhận Sách ảnh “Street in my pocket”
Bìa trước 
Bìa sau Sách in bìa mềm, kích thước 13x19 cm, dày 120 trang. “Walk. Observe. Wait. Snap”
Mở đầu sách là dòng chữ “Walk. Observe. Wait. Snap” (Xin tạm dịch là – “Đi. Quan sát. Chờ đợi. Bấm máy”), có thể xem là tóm lược lại quá trình tác giả đã sáng tác bộ ảnh này. Tất cả bắt đầu từ hành động “đi”, hình ảnh “người đi” cũng là hình ảnh được lồng ghép rải rác và xuyên suốt tập sách ảnh. Lật giở từng trang trong tập sách, ta như cùng đồng hành với anh từ con phố này sang con phố khác, quan sát và bắt gặp những thường ngày phong phú, thú vị và dí dỏm.
Bức ảnh đầu tiên là một ảnh trắng đen, một người phụ nữ đang đi như đang dẫn đường cho chúng ta vào những góc phố tiếp theo, mang nhiều cung bậc màu sắc hơn.
Đúng như tên sách Street in my pocket, ảnh trong tập sách thuộc thể loại Nhiếp ảnh đường phố (Street photography) thường được gọi tắt là ảnh phố. Tác giả vận dụng khá thành thạo ngôn ngữ hình ảnh đặc trưng và phổ biến của thể loại – kết hợp giữa không gian, màu sắc, chuyển động và quan trọng nhất là thời khắc bấm máy. Việc này đòi hỏi sự quan sát và kiên nhẫn đợi chờ mà anh đã nhấn mạnh sau việc “đi” – đó là “Observe” và “Wait” trước khi bấm máy chụp ảnh “Snap”.
Quan sát và chọn thời điểm bấm máy sao cho các yếu tố trong ảnh hài hòa, liên kết với nhau, thể hiện được cảm giác hay chủ ý của người chụp là thực hành gắn liền với khái niệm “decisive moment”. “Decisive moment” được nhiếp ảnh gia huyền thoại Henri Cartier Bresson phổ biến từ buổi đầu khi ảnh phố vừa được định danh. Ông cùng André Kertész, Brassaï và Robert Doisneau là những tên tuổi nổi bật đặt nền tảng cho ảnh phố từ đầu thế kỷ 20, đến hôm nay sức ảnh hưởng vẫn còn lan tỏa mạnh mẽ.
Sự thú vị từ những cú hích thị giác
Cụ thể hơn, ngôn ngữ hình ảnh trong Street in my pocket vận dụng các yếu tố về bố cục như: luật sáng/tối, khung lồng khung (Frame-in-frame), phối hợp màu sắc tương phản hay tương tự, phối cảnh đối xứng hay bất đối xứng. Ta có thể nhận biết qua màu của ánh sáng hay đường nét đồ vật, những vệt nắng, mảng tường hay cử chỉ/dáng người trên phố.
Ngoài ra, nhiều ảnh vận dụng thủ pháp đang thịnh hành trong cộng đồng chơi ảnh phố là sắp đặt ngẫu nhiên (Juxtaposition) để dẫn đến những “cú hích thị giác” (Visual pun) có tính bất ngờ và dí dỏm. “Cú hích thị giác” là cụm từ chúng tôi tạm dịch để chỉ những yếu tố hình ảnh nổi bật, gây ấn tượng và gợi liên tưởng cho người xem.
Chúng tôi xin lấy ví dụ từ bức ảnh chụp ở lối vào một bãi đỗ xe trang 71. Một người lái đang lái xe, trên lưng đeo chiếc túi hình ống như một chiếc đèn pin khổng lồ đang chiếu sáng lên mảng tường đen, tạo thành một tam giác cắt chéo vào góc ảnh.
Để thu được thành quả như mong muốn, tác giả không chỉ đơn thuần là bắt gặp một khoảnh khắc may mắn tình cờ, mà đòi hỏi sự chủ động quan sát, mường tượng ra khả năng tình huống sẽ kết hợp với công tác hậu kỳ thế nào để phát huy được hiệu quả. Một trong những người đầu tiên thành công khi vận dụng thủ pháp sắp đặt ngẫu nhiên (Juxtaposition) là Nhiếp ảnh gia Elliott Erwitt. Giới chơi ảnh trong nước cũng khá quen thuộc với thực hành này qua ảnh của Nhiếp ảnh gia Chu Việt Hà.
Góc nhìn nhân sinh của tác giả
Trong Street in my pocket, bức ảnh để lại nhiều suy nghĩ cho chúng tôi nhất là bức ảnh mà hiệu ứng thị giác mở đường cho câu chuyện về đời sống. Khi ấn tượng không chỉ dừng lại ở những gì có trong ảnh, mà vươn xa hơn đến hiện thực của thời đại hôm nay, của thân phận, của hoàn cảnh mà chúng ta đang chứng kiến, đang trải qua và có thể là … đang vô tâm không để ý đến. Đó là tác phẩm “Amid The Flow” (trang 76-77), bức ảnh đoạt giải cuộc thi GR Photo FestivaL 2025.
Ảnh chụp vào ngày Tết Trung Thu trên “phố đèn lồng” Lương Nhữ Học. Tốc độ màn chập thấp, khiến cho dòng người đông đúc trên phố trở nên mờ ảo, tương phản với hình ảnh rõ nét của chàng trai hành nghề nhân tượng đứng bất động trong thời gian dài. Màu trắng bạc trên thân thể anh nổi bật giữa bầu trời đêm treo san sát mấy dải đèn lồng, và ánh đèn vàng đang nhạt nhòa phủ lên dòng người qua lại.
Bức ảnh không chỉ lột tả được bầu không khí lễ hội, mà sự tương phản còn tạo nên mối quan hệ đối trọng giữa động và tĩnh, giữa nhân vật trung tâm và môi trường xung quanh. Trung Thu, với số đông, là dịp để mọi người vui chơi ngắm phố ngắm phường, nhưng với một số ít (như người nhân tượng) lại là dịp để họ lao động kiếm thêm thu nhập. Hiệu ứng từ tốc độ màn chập thấp giúp người xem cảm nhận được sự cô đơn của anh giữa chốn phồn hoa đô hội. Trong toàn tập sách, có lẽ đây là tác phẩm trọn vẹn hơn cả, về nội dung lẫn hình thức.
Câu chuyện vẫn chưa kể hết
Bức ảnh không chỉ lột tả được bầu không khí lễ hội, mà sự tương phản còn tạo nên mối quan hệ đối trọng giữa động và tĩnh, giữa nhân vật trung tâm và môi trường xung quanh. Trung Thu, với số đông, là dịp để mọi người vui chơi ngắm phố ngắm phường, nhưng với một số ít (như người nhân tượng) lại là dịp để họ lao động kiếm thêm thu nhập. Hiệu ứng từ tốc độ màn chập thấp giúp người xem cảm nhận được sự cô đơn của anh giữa chốn phồn hoa đô hội. Trong toàn tập sách, có lẽ đây là tác phẩm trọn vẹn hơn cả, về nội dung lẫn hình thức.
“Con phố biến mất sau tôi. Khoảnh khắc tiếp theo đã ngay phía trước”
(The street disappears behind me. The next moment is already ahead).
Câu trích dẫn, một lần nữa phản ánh rõ cách anh Mắt Đất .Ng tiếp cận phố phường trong Street in my pocket, nhấn mạnh vào nguồn cảm hứng vô tận của những điều đang liên tục diễn ra. Từ đó, ưu điểm của sự nhạy bén quan sát và khả năng nắm bắt trở thành điều quyết định trong quá trình chụp ảnh. Tuy vậy, có lẽ cũng vì quá chú trọng vào khía cạnh này mà đường phố hiện lên trong tập sách tựa như một sân khấu tràn đầy tình huống thú vị mà thiếu đi chiều sâu của đời sống.
Một điểm đáng lưu tâm nữa là do ảnh được chụp từ nhiều hoàn cảnh khác nhau, mang tính ngẫu hứng, nên sự đồng đều về chất lượng cũng như liên kết xuyên suốt tập sách cũng bị ảnh hưởng. Dẫu có dụng ý nối tiếp các trang bằng yếu tố tương đồng thị giác như màu sắc và hình khối, sự sắp xếp ảnh ở dăm ba chỗ vẫn còn gượng ép (chẳng hạn như trang 87-90) hoặc thiếu chuyển tiếp phù hợp (chẳng hạn như trang 57-58). Điều này khiến cho nhịp điệu xem sách bị gấp khúc, rời rạc.
Điểm son của biên tập ảnh là trang 42-43. Đây là hai trang song hành có hiệu ứng hình ảnh nổi trội nhất. Cả hai ảnh đều tốt, đối thoại và bổ trợ khi đặt cạnh nhau. Tiếc là ưu thế đó chỉ dừng lại ở bộ đôi này.
“Street in my pocket” và những điều mong đợi
Nhìn chung, đây là một quyến sách ảnh đầy cảm hứng, thể hiện thú vui chụp ảnh đường phố và tài quan sát của người chụp – rằng nhiếp ảnh không chỉ đơn thuần là ghi lại điều ta thấy, mà là sự lựa chọn khung hình và khoảnh khắc theo chủ ý của tác giả. Tuy ảnh chưa biểu đạt rõ nhân sinh quan và thế giới quan của NAG Mắt Đất .Ng, về hình thức thì đã bao quát được ý tưởng tiêu đề: Street In My Pocket.
Cuốn sách nhỏ gọn có thể bỏ túi, mang hình ảnh của phố phường sinh động muôn màu thật là một ý tưởng dễ thương và dễ tiếp cận với cộng đồng. Riêng với những kẻ “ghiền” xem và học ảnh như chúng tôi, thì kích thước ảnh tương đương màn hình điện thoại lại là rào cản để ngắm nhìn và phân tích cho được trọn vẹn. Với một lòng tham rất chân thành, chúng tôi luôn mong mỏi được chiêm ngưỡng những tác phẩm tốt được in cỡ lớn hơn và giàu chiều sâu đời sống hơn.
Tập sách được xuất bản và quảng bá để tới tay bạn đọc quan tâm Nhiếp ảnh xứng đáng là một cột mốc quan trọng trong sự nghiệp nhiếp ảnh của tác giả. Thể hiện một tinh thần thực hành ảnh nghiêm túc đáng được ghi nhận.
Hoa Ta hy vọng rằng việc đầu tư xuất bản những cuốn sách ảnh như vậy sẽ giúp lan tỏa động lực và cảm hứng cho cộng đồng nhiếp ảnh bản địa nói chung và đặc biệt là cho cộng đồng chơi ảnh phố đang càng ngày càng lớn mạnh tại Việt Nam. Mỗi cuốn sách ra mắt góp phần đặt một viên gạch vào con đường nhiếp ảnh Việt Nam đương đại.
Hoa Ta xin chúc mừng tác giả.
Các bạn có thể đặt mua sách ảnh qua các kênh:
- Instagram: Matdat .Ng
- Fanpage: Matdat .Ng
- Website: matdatng.com
